A. PHẦN MỞ ĐẦU

I. Lý do chọn đề tài.

 1. Về lý luận (Tính khách quan).

          Giáo dục thể chất là một trong mục tiêu giáo dục toàn diện của Đảng và Nhà nước ta, nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục thể chất được hiểu là: “Quá trình sư phạm nhằm giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, hoàn thiện về thể chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc, và kéo dài tuổi thọ của con người”. Giáo dục thể chất cũng như các loại hình giáo dục khác, là quá trình sư phạm với đầy đủ đặc điểm của nó, có vai trò chủ đạo của nhà sư phạm, tổ chức hoạt động của nhà sư phạm phù hợp với học sinh. Thế hệ trẻ, chủ nhân tương lai của đất nước, niềm hạnh phúc của mọi gia đình vì vậy việc dạy bảo và giáo dục các em trở thành những chủ nhân của đất nước, những con người mới góp phần xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Trong thực tế việc giáo dục cho học sinh có một nền tảng thể lực tốt đòi hỏi phải có sự phối hợp nhịp nhàng giữa vận động, học tập và vui chơi.

2. Lý luận về thực tiễn ( tính chủ quan).

Chúng ta thường nghe nói “Sức khỏe quý hơn vàng, có sức khỏe là có tất cả”. Có thể nói, sức khỏe là vốn quý nhất. Ai cũng biết sức khỏe quý thật đấy, nhưng đa số mọi người lại không quan tâm tới vấn đề rèn luyện sức khỏe khi còn trẻ khỏe, mà chỉ khi đã cảm thấy cơ thể mệt mỏi, xuống sức mới bắt đầu tìm đến các phương thuốc, các bài luyện tập để bồi bổ, để “tìm lại” cái “vốn quý nhất” mà mình đã phung phí. 

          Nhưng xét về mọi khía cạnh thì môn giáo dục thể chất chưa tạo được sức hấp dẫn cũng có nguyên nhân từ phía khách quan. Bởi không phải ngôi trường nào cũng có đầy đủ cơ sở vật chất, có bể bơi, có sân bóng đá, bóng rổ.

          Ngoài cơ sở vật chất thì giáo dục thể chất cũng đòi hỏi giáo viên phải có chuyên môn sâu. Một giáo viên không thể dạy hết được các môn thể dục, do đó với mỗi môn thể dục cần một giáo viên có chuyên môn sâu đảm nhiệm mới đạt được yêu cầu và tạo ra sự hứng khởi cho học sinh và sự yên tâm của phụ huynh. Ngoài ra, hằng năm,  giáo viên cũng cần phải tham gia các lớp tập huấn cho bộ môn của mình để nâng cao kiến thức và trau dồi kinh nghiệm để có thể dạy tốt hơn bộ môn của mình. 

Giáo dục thể chất nằm trong môi trường giáo dục toàn diện, nghĩa là giáo dục thể chất và giáo dục các môn văn hóa khác phải đồng đều. Tuy nhiên “hiện nay các tiết thể dục trong hầu hết các nhà trường vẫn giữ nguyên hình thức tập luyện như cách đây mấy chục năm, chưa cập nhật được các cách tập luyện mới. Cho nên các tiết thể dục bây giờ chỉ như khởi động rồi ngồi chơi chứ chưa phải là một tiết học thể lực thực thụ.

          Yếu tổ bẩm sinh, di truyền, môi trường cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Nhưng vấn đề ý thức đóng vai trò quyết định trong việc luyện tập và lĩnh hội của học sinh.

Từ những lý do đó mà trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã không ngừng cải tiến nội dung, đổi mới phương pháp giảng dạy và tập luyện môn điền kinh nói chung và nội dung nhảy xa nói riêng.

          Trong thời gian qua tôi đã áp dụng và đạt được những kết quả khả quan góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh. Các em là hạt nhân của phong trào thể dục thể thao trong hội khỏe phù đổng cấp huyện, cấp tỉnh.

3. Tính cấp thiết của đề tài.

Trên thực tế với các em ở độ tuổi thiếu nhi thật là đa dạng và khó khăn bởi vì một số em sinh ra được gia đình cưng chiều, yêu thương, chăm sóc và dạy bảo. Một số em sinh ra đã bị thiệt thòi vì tàn tật mồ côi.

Bên cạnh đó là sự phát triển không đồng đều về tâm sinh lý đã khiến một số em rất ngại khi vận động đặc biệt là các môn điền kinh đối với các em nữ.

Qua nhiều năm thực tế giảng dạy điều mà tôi trăn trở là làm thế nào để học sinh tiếp cận với bộ môn thể dục và đặc biệt là sở thích của các em là môn thể thao gì. Để từ đó các em có sự yêu thích say mê môn học. Ngay từ những năm đầu tiên tôi trực tiếp giảng dạy và nhận thấy trong một lớp tỉ lệ học sinh yêu thích môn học còn ít, các em rất sợ phải vận động nhiều, phải hoạt động ngoài trời nắng. Chính vì vậy ảnh hưởng rất lớn tới kết quả học tập cuối năm của học sinh.    

Qua giảng dạy tôi thấy nguyên nhân dẫn tới kết quả nói trên trước hết là học sinh chưa chăm chỉ luyện tập, chưa có cách học bộ môn cho phù hợp, vậy làm thế nào để học sinh hiểu bài, nhớ kiến thức sâu sắc và vận dụng bài tập đó là điều tôi đặt lên hàng đầu. Đối với các tiết dạy về thể dục tôi áp dụng nhiều phương pháp khác nhau.

          Sau khi xem xét cân nhắc, dựa vào cơ sở nêu trên, tôi quyết định áp dụng một số phương pháp luyện tập nhằm nâng cao thành tích trong môn nhảy xa đối với học sinh nữ.

Ở phương pháp tổ chức tập luyện việc làm mẫu được sử dụng trong nhóm phương pháp trực quan và thực hành thì phương pháp đàm thoại tìm tòi trong nhóm phương pháp dùng lời cũng được vận dụng phổ biến trong tiết dạy của mình.

4. Mục đích nghiên cứu đề tài.

Xuất phát từ nhiệm vụ cơ bản của đề tài là phương pháp tập luyện trong tiết dạy học nó xuất phát từ thực trạng ‘ Dạy - học’ hiện nay với mong muốn giải quyết được phần nào tình trạng trong tiết dạy mà học sinh buồn tẻ, kém hiệu quả còn tồn tại ở các trường Trung học cơ sở, qua đó tôi đã áp dụng phương pháp tối ưu nhất giúp học sinh tập đúng, đáp ứng được mục tiêu môn Thể dục đề ra.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Nghiên cứu cơ sở pháp lý, cơ sở lý luận của đề tài.

Phân tích thực trạng nguyên nhân của “ Công tác luyện tập nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa” tại trường trung học cơ sở Vĩnh Hòa năm học 2014 - 2015 và cả những năm trước.

Đề xuất biện pháp hữu hiệu với Hiệu trưởng để chỉ đạo công tác luyện tập nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa cho học sinh của nhà trường một cách kịp thời.

6. Đối tượng nghiên cứu.

Học sinh nữ lớp 8 trường THCS Vĩnh Hòa.

7. Phương pháp nghiên cứu.

- Nhóm phương pháp lý thuyết:

+ Phương pháp phân tích:

+ Phương pháp tổng hợp tài liệu:

 - Nhóm phương pháp thực tiễn:

+ Phương pháp quan sát sư phạm: ( hành động, hành vi, thái độ).

+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm:

          +Phương pháp so sánhthống kê

          + Phương pháp thuyết phục

          + Phương pháp khiển trách

8. Giới hạn nghiện cứu.

Năm học mới 2014 – 2015 với chủ đề “Đổi mới thực chất, hiệu quả nâng cao, chất lượng bền vững” với phương châm hành động“  Năng động - sáng tạo” với kkhẩu hiệu “ Tận tâm - tận lực - tận tụy tất cả vì học sinh thân yêu” gắn với phong trào thi đua “ Mỗi thầy, cô giáo là tấm gương đạo đức, học tập và sáng tạo ” và phong trào “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Đã bắt đầu, mọi người đều hướng về phía các ngôi trường với hy vọng nơi đó sẽ là “ Trường học thân thiện, học sinh tích cực”.

Nhưng với thực tế tại trường THCS Vĩnh Hòa, do cơ sở vật chất còn hạn chế, đối tượng học sinh nữ đa phần là ngại học nội dung Nhảy xa. Đặc biệt là học sinh nữ lớp 8 ở lứa tuổi này các em đang có sự thay đổi, phát triển về tâm sinh lý nên việc lựa chọn phương pháp tập luyện phù hợp cho học sinh nữ lớp 8 của nhà trường luôn làm tôi băn khoăn và trăn trở. Từ những lý do đó tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Phương pháp tập luyện nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa cho học sinh nữ lớp 8 THCS Vĩnh Hòa ”.

B. NỘI DUNG

I. CƠ SỞ LÝ LUẬN.

          Giáo dục thể chất là một trong những nội dung cơ bản của nền giáo dục toàn diện cho học sinh đó là góp phần vào giáo dục tố chất vận động, đạo đức, tác phong, ý thức kỷ luật.

          Do vậy bồi dưỡng sức khỏe cho học sinh hiện nay để làm nền tảng cho mai sau là trách nhiệm của toàn xã hội và đặc biệt là giáo viên giảng dạy bộ môn giáo dục thể chất trong trường học.

          Là giáo viên giảng dạy môn thể dục của trường việc phát triển thể chất cho học sinh là điều tôi quan tâm. Việc truyền thụ cho học sinh không những về kiến thức, kỹ năng cơ bản mà còn mang tính chuyên nghiệp. Đối với một số em có năng khiếu thì ngoài việc tập luyện có sức khỏe tốt ta còn định hướng cho các em phát huy khả năng để đạt được thể thao thành tích cao.

Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất và các kỹ năng căn bản nhằm hình thành nhân cách cho học sinh. Việc xây dựng một nền tảng thể lực tốt để giúp các em học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia bảo vệ tổ quốc. Để có một sức khỏe bền bỉ, dẻo dai, có sự phản xạ nhanh nhẹn, chính xác đòi hỏi ở học sinh phải có thói quen tập luyện và học tập, nhưng việc trau dồi kỹ năng cho học sinh được các em lĩnh hội toàn diện là vấn đề đòi hỏi ở người giáo viên giảng day bộ môn giáo dục thể chất cần tìm tòi và đưa ra các phương pháp học tập phù hợp theo từng đối tượng học sinh. Việc đưa ra các bài tập  cần đưa ra nội dung từ thấp đến cao từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó. Nhưng trong thực tế việc trau dồi kiến thức cho học sinh hiện nay đều mang tính bắt buộc, các em học theo cảm tính chán nản, tiết học không sinh động bởi lượng vận động lớn, thời tiết nóng bức mà đa số các trường vùng nông thôn đều không có nhà đa năng hầu như phải học ngoài trời. Từ những yếu tố trên việc các em học sinh ngại hoạt động thậm trí là muốn lẩn tránh mỗi khi học môn thể dục là vấn đề đang diễn ra.

Do vậy, giáo dục sức khoẻ cho con người là một trong những nội dung quan trọng không chỉ của ngành Giáo dục mà còn là mối quan tâm của toàn xã hội. Với mục đích: “Đào tạo và bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành một con người mới, có sức khoẻ tốt, có thể lực cường tráng, có dũng khí kiên cường, để tiếp tục sự nghiệp của Đảng một cách đắc lực và sống một cuộc sống vui tươi lành mạnh”.

Điều đó càng chứng tỏ trách nhiệm to lớn của ngành Giáo dục và của các nhà trường và toàn xã hội, phải đảm bảo phát triển con người một cách toàn diện cả về thể chất lẫn trí tuệ. Giúp thế hệ trẻ có kiến thức ngang tầm với thời đại, có tư

duy sáng tạo và kĩ năng thực hành giỏi, có ý thức vươn lên trong học tập, có sức khoẻ tốt để có thể làm chủ đất nước trong tương lai.

Môn nhảy xa là một trong những môn điền kinh được đưa vào trong chương trình học tập chính khóa ( Nó xuyên suốt từ tiết 37 đến tiết 52 ở lớp 8 và từ tiết 20 đến tiết 52 ở lớp 9). Môn nhảy xa cũng là môn được đưa vào nội dung thi đấu các giải điền kinh học sinh và hội khỏe Phù đổng các cấp. Môn nhảy xa với mục tiêu cơ bản là nhằm nâng cao sức khỏe và phát triển các tố chất Nhanh - Mạnh - Khéo léo - Chính xác. Đó là những tố chất cơ bản của con người, luyện tập nhảy xa cùng với các môn vận động khác giúp cơ thể con người phát triển toàn diện hơn, nâng cao phẩm chất đạo đức, lòng dũng cảm, ý thức tổ chức kỷ luật, tính kiên trì và tinh thần tập thể.

1. 1.     Khái niệm về nhảy xa.

          Nhảy xa là một hoạt động không có chu kỳ bao gồm nhiều động tác phối hợp với nhau một cách chặt chẽ như chạy đà, giậm nhảy, bay trên không và tiếp đất. Đặc điểm của nhảy xa là cần phải kéo dài khoảng cách bay trên không do nỗ lực của người nhảy trong chạy đà và giậm nhảy tạo nên.

1. 2.     Tác dụng của nhảy xa.

Nhảy xa là một môn thể thao khá phổ biến, được nhiều người ưa thích và tham gia tập luyện. Cũng như các môn thể thao khác, nhảy xa đòi hỏi sự căng thẳng rất lớn của hệ thần kinh, thông qua tập luyện và thi đấu môn nhảy xa cơ thể con người ngày càng hoàn thiện hơn.

Luyện tập nhảy xa có tác dụng rất lớn trong việc phát triển các tố chất thể lực nâng cao khả năng tập trung sức, tự chủ và rèn luyện lòng dũng cảm, tính kiên trì và khắc phục khó khăn trong rèn luyện. Thông qua các bài tập kỹ thuật của chạy đà và giậm nhảy làm tăng cường và phát triển các tố chất sức nhanh, sức mạnh và tốc độ của người tập, thực hiện tốt kỹ thuật trên không và tiếp đất đã rèn luyện cho con người sự khéo léo, tích chính xác nâng cao khả năng phối hợp hành động, giúp cho người tập nâng cao sức khỏe về cả thể chất lẫn tinh thần, phục vụ đắc lực cho lao động, sản xuất, chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc.

II. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG.

1. 1.     Đặc điểm tình hình.

Hiện tại tình hình cơ sở vật chất của nhà trường tương đối đầy đủ và được công nhận chuẩn Quốc Gia trong năm học 2009 - 2010. Đến năm học 2011- 2012 được công nhận chuẩn giáo dục cấp độ 3. Trong năm học  2014 – 2015 số học sinh của trường đầu năm là 734 em.

Về đội ngũ, trường có tổng số 61cán bộ, giáo viên, nhân viên hầu hết giáo viên còn trẻ chưa qua trải nghiệm thực tế nhiều.

Cán bộ quản lý : 03 ( 1 Hiệu trưởng và 2 phó hiệu trưởng)

Giáo viên: 42 (cử nhân)

Nhân viên : 16

1.1. Thuận lợi

Nhà trường có hệ thống văn bản pháp lý: luật, điều lệ, thông tư chỉ đạo, công văn hướng dẫn đầy đủ, giúp giáo viên nghiên cứu làm cơ sở pháp lý xây dựng kế hoạch và thực hiện công tác giảng dạy cho học sinh tại đơn vị.

Cha mẹ học sinh biết thông cảm và chia sẻ vì hoàn cảnh khó khăn của nhà trường, sẵn sàng giúp đỡ, ủng hộ, đồng thuận với những chủ trương,  nhiệm vụ của nhà trường, ban đại diện cha mẹ học sinh gắn bó, luôn sẵn sàng phối hợp tốt với nhà trường nhất là trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh.

1.2.         Khó khăn.

Nhiều phụ huynh học sinh còn xem nhẹ môn học thể dục và cho đó là môn phụ không quan trọng bằng các môn văn hóa cho nên không cho học sinh tham gia các hội thi về TDTT với lý do là phải học thêm các môn khác.

Đối với các em học sinh nữ do điều kiện phát triển về tâm sinh lý lứa tuổi, các em thích học theo người lớn phải giữ trắng da, móng tay dài, cho nên các em ngại vận động và không muốn ra hoạt động dưới trời nắng do sợ đen da, cháy tóc…

2. Thực trạng về thành tích môn nhảy xa của học sinh nữ lớp 8 ở trường THCS Vĩnh Hòa năm học 2013 - 2014.

          Lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở các em rất hiếu động học tập và làm việc theo ý thích. Các em ham chơi hơn học. Bởi vậy các phương pháp truyền thụ cho các em phải phù hợp với lứa tuổi các em. Qua nhiều năm nay nền giáo dục đã nghiên cứu thực nghiệm và áp dụng thực tế sao cho việc giảng dạy phù hợp với lứa tuổi học sinh. Hiện nay phương pháp dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm”. “Học mà chơi – Chơi mà học” làm cho giờ học thêm sinh động. Phát triển sự hứng thú trong học tập của học sinh. Các em học sinh Trung học cơ sở thường hiếu động dễ hưng phấn, khó tập trung chú ý lâu, hay hướng tới các hoạt động cụ thể, kết quả trực tiếp hoặc nhanh thấy kết quả. Chính vì vậy mà các em thường không chú ý và không lĩnh hội được những kiến thức khó và trừu tượng.

Trên thực tiễn trong những năm qua chương trình rèn luyện thân thể các em học sinh có chiều hướng đi xuống đây là khuyết điểm trong công tác tổ chức các hoạt động trong tiết học. Giáo viên chủ yếu trú trọng vào lượng vận động, trong nhiều tiết học, học sinh có tình trạng quá tải bởi thời tiết nóng bức, sân bãi chất hẹp, bụi, thời gian học trên lớp căng thẳng dẫn đến tình trạng các em nhàm chán và lười vận động. Cũng có một số trường hợp của các em nữ do sự phát triển về sinh lý ở tuổi dậy thì cho nên các em hay e ấp, nhút nhát, sợ nắng, sợ ảnh hưởng tới cơ thể và da, tóc của mình nên rất ngại ra nắng, ngại vận động mà chủ yếu nếu vận động chỉ là đối phó hầu như các em không mạnh dạn.

Bảng [1] thống kê kết quả kiểm tra rèn luyện thân thể môn nhảy xa năm học 2013 – 2014 như sau.

Tổng số học sinh nữ toàn khối 8 là 90 em.

* Nguyên nhân dẫn tới tình trạng nêu trên

- Là do các em học sinh nữ còn mang tính sở thích.

- Lượng vận động trong mỗi tiết học không đồng đều.

- Nơi tập luyện chật hẹp, nóng bức, bụi, nắng..

- Các em nữ đa phần sợ nắng, sợ làm đen da, cháy tóc…

Nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục thể chất. Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn các em rèn luyện phát triển thể chất, qua thực tế công tác tại trường, tôi luôn trăn trở làm thế nào để các em học sinh nữ chủ động, sáng tạo, tích cực tập luyện trở thành những người có sức khoẻ tốt, có tri thức, có đạo đức và thành người có ích cho xã hội.

Từ thực trạng nêu trên, kết hợp với kiến thức và kinh nghiệm của bản thân, của đồng nghiệp trong những năm học tập và công tác tại trường, để đưa chất lượng giảng dạy và học tập môn thể dục nói chung và nội dung nhảy xa nói riêng tôi đã mạnh dạn cải tiến phương pháp tập luyện để giúp học sinh học tập nội dung nhảy xa đạt kết quả cao hơn.

III. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN.

Trong năm qua tôi luôn tìm tòi và tìm ra các phương pháp tổ chức hoạt động học tập sao cho phù hợp với thực trạng của trường đó là tìm ra sự gắn kết giữa giáo viên với ban cán sự lớp, và tìm ra được đội ngũ cán sự lớp xuất sắc đó là những thủ lĩnh của lớp để từ đó từng bước giao nhiệm vụ cho các em tự quản lý, tự nhận xét. Để giải quyết đề tài trên bản thân tôi đi sâu vào các biện pháp chính là.

3.1. Quan sát và trò chuyện cùng học sinh.

Quan sát học sinh tập luyện nội dung nhảy xa, trò chuyện cùng với học sinh. Từ đó thấu hiểu tâm lý và sự quan tâm của các em về nội dung nhảy xa trước và sau khi thực nghiệm.

Để quan sát sự phát triển thể lực của học sinh, tôi đã quan sát các buổi tập nhảy xa của học sinh. Sử dụng phương pháp này tôi có cơ sở để tìm ra được các bài tập và phương pháp hiệu quả nhất và cũng nhằm để xử lý, đánh giá kết quả thực hiện sau khi quan sát.

Sau khi quan sát, tôi bắt đầu thuyết phục các em qua lớp trưởng của mỗi lớp và sự thuyết phục của người lớp trưởng trước bạn bè trong quá trình tổ chức trò chơi được thể hiện qua lời nói, hành động, cử chỉ mà chính lớp trưởng sẽ là tấm gương cho các bạn noi theo.

Sự thuyết phục của lớp trưởng hay tổ trưởng được thể hiện qua cách giao tiếp, sự đoàn kết giữa các em trong cùng một tập thể.

Khi giáo viên hướng dẫn cho các lớp trưởng sử dụng phương pháp thuyết phục bằng lời nói trong tập luyện cần chú ý tới các yêu cầu sau.

Trong khi tổ chức tập luyện cởi mở, hấp dẫn, chân thành, lời nói phải to, rõ ràng, ngắn gọn sinh động và xúc tích.

Động viên các bạn biết lắng nghe vào phát biểu ý kiến, Tin tưởng vào bản thân mình.

Nhưng người giáo viên không chỉ có thể áp dụng các phương pháp đã nêu trên mà không chú ý đến  khen thưởng và khiển trách vì đây là một yếu tố không thiếu được trong khi thuyết phục học sinh trong các tiết học hay khi tổ tập luyện thì khen thưởng và khiển trách là một hoạt động giáo dục cơ bản đối với các em. Ta có thể sử dụng nhiều cách khen thưởng khác nhau như là khen thưởng bằng lời nói, vật chất…

Đối với học sinh thì giáo viên không nên xem khiển trách và kỷ luật là hàng đầu như là đuổi ra khỏi chỗ hay là bắt phạt mà ở đây khiển trách là ta nên nhắc nhở khéo léo, tế nhị nên giữ thể diện cho các em trước bạn bè.

Cần phải khen thưởng kịp thời sẽ tạo ra hiệu quả tốt trong giáo dục từ đó sẽ kích thích đựơc các em nhiệt tình trong khi tham gia. Khen thưởng và khiển trách cần khách quan, công bằng chỉ cần chúng ta sai một chút hoặc thiên vị một đối tượng nào đó sẽ dẫn tới việc phản giáo dục và dễ mất lòng tin ở các em.

3.2. Phương pháp giới thiệu và quan sát nội dung nhảy xa kiểu “Ngồi”.

Trong quá trình giảng dạy cho học sinh để đạt được kết quả cao, trước khi tập luyện phải xây dựng khái niệm: Thế nào là nhảy xa? Nhảy xa xuất phát từ đâu? Nhảy xa có tác dụng gì cho sức khoẻ?...Giới thiệu tóm tắt về sự hình thành môn nhảy xa, lợi ích, tác dụng các kiểu nhảy xa, thành tích các kì hội khỏe phù đổng cấp huyện và cấp tỉnh. Sau đó mới tiến hành giảng giải phân tích, làm mẫu động tác đẹp, chính xác, cho học sinh xem tranh ảnh, ôn một số động tác bổ trợ và phát triển thể lực.

Trước khi thực hiện phương pháp này, tôi bắt đầu điều tra thực trạng học sinh của từng lớp trong khối. Song song  áp dụng một lượng vận động chung của cả lớp giáo viên cần có biện pháp đặc biệt đối với học sinh có thể lực tốt và học sinh kém thể lực nhưng quan trọng phải tổ chức tập luyện khoa học và an toàn.Từ việc điều tra thực trạng của học sinh học nội dung nhảy xa như: Kỹ thuật thực hiện động tác, thành tích đạt được trước khi nghiên cứu. Qua đó đưa ra nhận định và phương pháp tập luyện cho học sinh thích hợp để đạt hiệu quả cao nhất.

Thực hiện được công việc này thực chất chúng ta đã giải quyết xong việc tìm hiểu thực trạng học sinh nữ khối lớp 8 trường THCS Vĩnh Hòa. Xuất phát từ tình hình thực tế của nhà trường cũng như của học sinh hiện nay. Trong quá trình giảng dạy và kiểm tra kỹ thuật nhảy xa kiểu “Ngồi”. Tôi thấy học sinh thường thực hiện động tác mà không nắm vững cơ sở lý thuyết kỹ thuật, coi thường môn học, vì thế kết quả đạt được chưa cao nếu không nói là còn thấp.

Vì vậy là một giáo viên dạy bộ môn Thể dục trong nhà trường, tôi luôn trăn trở để tìm ra những phương pháp mới. Qua tham khảo tài liệu, học hỏi ở đồng nghiệp và đặc biệt là qua thực tế giảng dạy tại trường tôi đã áp dụng một số phương pháp tập luyện và những bài tập, nhằm nâng cao kĩ thuật và thành tích nhảy xa của học sinh nữ khối lớp 8.

Để xây dựng cho học sinh có thái độ học tập đúng, học sinh tích cực chủ động sáng tạo, hiểu kỹ thuật trong từng giai đoạn để tập luyện kỹ thuật nhảy xa kiểu “Ngồi”, của học sinh, tôi đã xây dựng phương pháp dạy và tập luyện môn nhảy xa kiểu ngồi như sau:

 3.3. Phương pháp giảng dạy kỹ thuật nhảy xay kiểu ngồi.

          Toàn bộ kỹ thuật nhảy xa kiểu ngồi  cần phải xem xét như một mối quan hệ chặt chẽ với trình độ tập luyện, thể lực chuyên môn. Giảng dạy kỹ thuật phải được tiến hành sau khi có một số sự chuẩn bị về nguyên tắc tập luyện cũng như phát triển tốc độ, sức mạnh tố độ và sức mạnh giậm nhảy cho người tập. Trong một tiết học nhảy xa ngoài nhiệm vụ học kỹ thuật còn phải kết hợp các bài tập phát triển thể lực chuyên môn nhằm giúp cho người nhảy nâng cao được khả năng của mình.

* Các bước tiến hành tập luyện.

Với phương pháp giảng dạy nhảy xa ta cần tiến hành nhiều nhiệm vụ và các bài tập cụ thể như sau.

Nhiệm vụ 1. Giới thiệu kỹ thuật.

Bài tập 1. Giới thiệu, phân tích kỹ thuật, cho xem phim ảnh hoặc hình vẽ về các kiểu nhảy.

          Bài tập 2. Nhấn mạnh những thời điểm quan trọng của từng giai đoạn kỹ thuật.

Nhiệm vụ 2.  Cho học sinh tự chạy đà giậm nhảy để đánh giá khả năng của từng em và các em tự xác định được chân giậm nhảy.

          Bài tập 1. Cho các em chạy đà tự do và kết hợp với một kỹ thuật nào đó mà các em đã biết.

          Bài tập 2. Sau khi học sinh đã nhảy thử giáo viên cần tập trung học sinh lại và bắt đầu hướng dẫn từng gia đoạn kỹ thuật.

Nhiệm vụ 3. Dạy kỹ thuật giậm nhảy và bước bộ.

          Bài tập 1. Tại chỗ đặt chân và giậm nhảy, chạy 1 đến 3 bước đà giậm nhảy.

          Bài tập 2. Giậm nhảy thực hiện bước bộ. Chân giậm duỗi, hơi co ở gối, đùi chân lăng nâng ra trước, lên trên gần song song với mặt đất cẳng chân co tự nhiên, tay bên chân giậm đánh ra phía trước lên trên ngang vai, tay bên chân lăng đánh ra sau sang ngang

          Bài tập 3. Giậm nhảy bước bộ chân lăng chạm đất chuyển sang chạy nhẹ nhàng.

          Bài tập 4. Tập bước bộ liên tục.

          Bài tập 5. Kết hợp chạy đà 3 – 5 bước  thực hiện giậm nhảy, bước bộ và chuyển sang chạy chậm.

          Bài tập 6. Chạy đà ngắn giậm nhảy qua xà thấp 50cm. Đặt cách ván giậm với đội dài bằng nửa độ dài đường bay trọng tâm cơ thể.

          Bài tập 7. Cũng như bài tập 6 nhưng cho học sinh mang theo vật nặng từ 2 -4kg. Thực hiện liên tục 2 – 4 lần một nhóm tập.

          Nhiệm vụ 4. Dạy kỹ thuật chạy đà sau đó phối hợp với giậm nhảy bước bộ.

          Bài tập 1. Căn cứ vào thể lực của học sinh mà giáo viên giúp học sinh xác định độ dài đà sau đó hướng dẫn học sinh tự do lấy đà và chạy thử.

          Bài tập 2. Giúp học sinh biết đánh dấu từng bước đà và yêu cầu học sinh chạy theo bước đà mà đã đánh dấu.

          Bài tập 3. Chạy đà với tốc độ cao giậm nhảy rơi xuống bằng chân lăng và chạy nhẹ nhàng ra khỏi hố cát.

          Bài tập 4. Chạy đà tốc độ cao 5 – 7 bước đà đặt châm vào ván giậm nhảy – bước bộ và rơi xuống bằng hai chân.

          Bài tập 5. Chạy toàn đà thực hiện giậm nhảy – bước bộ và rơi xuống cát bằng hai chân.

Ví dụ:

Giảng giai đoạn giậm nhảy trong nhảy xa là một trong những giai đoạn quan trọng nhất nó quyết định đến thành tích của người nhảy. Góc độ giậm nhảy phải hợp lý đạt từ 70-80⁰               

                                                     ( H13a, b)
                                         
                                 a)                                                                     b)
          Nếu góc độ giậm nhảy lớn hoặc nhỏ quá sẽ ảnh hưởng đến thành tích . Trên hình 14, khi người nhảy giậm nhảy với góc độ ₂ đúng góc độ giậm nhảy sẽ đạt thành tích xa nhất, khi giậm nhảy với góc độ ₁ hoặc ₃ chưa đúng góc độ giậm nhảy, do vậy thành tích thấp hơn.

                                       Hình 14

Nhiệm vụ 5. Dạy kỹ thuật trên không kiểu ngồi.

          Bài tập 1. Giậm nhảy – bước bộ thu chân giậm về trước và rơi xuống bằng hai chân.

          Bài tập 2. Chạy đà 3 – 5 bước thực hiện giậm nhảy bước bộ ( Yêu cầu giậm nhảy mạnh, kéo dài giai đoạn) thực hiện bước bộ sau đó thu chân giậm đưa về trước, lên trên gập chân lăng và rơi xuống cát.

          Bài tập 3. Chạy đà 3- 5 bước thực hiện giậm nhảy – bước bộ đến quá nửa đường bay thu chân giậm.

Bài tập 4. Thực hiện đà toàn bộ thu chân giậm về trước cùng với chân lăng duỗi căng chân rơi vào hố cát.

Đặc biệt trong quá trình tập luyện cho học sinh hình thành giai đoạn bước bộ trên không. Trước tiên, tôi cho học sinh luyện tập đo đà, điều chỉnh đà, kĩ thuật chạy đà, kĩ thuật đặt chân vào ván dạm nhảy. Sau đó, tôi sử dụng bục giậm nhảy, để tăng độ cao của cơ thể so với hố cát. Từ đó học sinh có thời gian trên không được lâu hơn để hình thành động tác bước bộ trên không, để củng cố giai đoạn giậm nhảy và giai đoạn trên không, tôi vận dụng bài tập giậm nhảy vượt chướng ngại vật ( sử dụng xà ngang, cột nhảy cao) để đạt được đúng góc độ giậm nhảy ( 70-80⁰) và thu cao hai gối hình thành tư thế ngồi xổm trên không. Bên cạnh đó tôi luôn áp dụng phương pháp chia nhóm tập luyện,  quay vòng để tăng cường lượng vận động, các em sẽ có thời gian tập luyện nhiều hơn, giảm được thời gian chờ đợi, đồng thời cũng phát huy được khả năng tự quản của học sinh trong giờ học. Trước khi chia nhóm tập luyện, tôi thường  đưa ra yêu cầu về kỹ thuật và an toàn, hướng dẫn cho học sinh về đội hình tập luyện và các khẩu lệnh... Đưa những điều này thành một trong những nội dung thi đua cho từng tổ để các em tự kiểm tra đánh giá lẫn nhau. Điều quan trọng hơn là phải đảm bảo an toàn cho các em trong tập luyện và thi đấu.

          Nhiệm vụ 6. Dạy kỹ thuật rơi xuống cát (Tiếp đất).

          Bài tập 1. Nhảy xa ưỡn thân tại chỗ với việc nâng chân tích cực lên trên và đưa về phía trước.

          Bài tập 2. Chạy đà 3-5 bước giậm nhảy thực hiện bước bộ bằng kiểu ngồi sau đó thu hai chân về trước rướn ra xa hơn cùng lúc gập thân và tay.

          Bài tập 3. Nhảy xa kiểu ngồi với chạy đà tăng tốc độ và có bục giậm nhảy cao ( 20 – 40 cm) để người tập xây dựng cảm giác chính xác của việc thực hiện đúng kỹ thuật rơi xuống cát.

          Nhiệm vụ 7. Hoàn thiện kỹ thuật nhảy xa kiểu ngồi.

          Bài tập 1. Thực hiện nhảy xa kiểu ngồi với đà trung bình sau đó chạy đà ổn định và nhịp điệu.

          Bài tập 2. Tổ chức thi đấu giữa các học sinh để đánh giá kết quả và nhận xét kỹ thuật của từng học sinh qua quan sát của giáo viên.

          Những sai lầm hay mắc phải và cách sửa chữa.

          Trong quá trình giảng dạy kỹ thuật nhảy xa ta thường thấy học sinh mắc những lỗi ở hầu hết các giai đoạn kỹ thuật.

          Dưới đây tôi xin nêu một vài lỗi sai học sinh thường mắc và cách sửa chữa.

3.3. Bước chuẩn bị.

Trước khi thực hiện một tiết dạy nào hay bắt đầu một biện pháp nào người giáo viên cũng phải thưc hiện các bước sau.

3.3.1. Đối với giáo viên và học sinh.

          Lúc này giáo viên không còn là người chỉ truyền đạt kĩ thuật cho học sinh mà còn là người tổ chức, hướng dẫn học sinh tự tìm tòi chiếm lĩnh tri thức môn thể dục. Muốn đạt được như vậy bài soạn không chỉ thiết kế công việc của thầy mà chủ yếu thiết kế hoạt động học tập của trò ( như làm thị phạm động tác, quan sát động tác, tranh hình, bài tập, các trò chơi.. . ). Khi lên lớp người thầy phải là huấn luyện viên, giao nhiệm vụ hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập.

Còn đối với học sinh. Để học sinh chủ động và tích cực tự lực chiếm lĩnh tri thức các em phải tạo cho mình nhu cầu nhận thức có mong muốn tìm hiểu các động tác cần thiết cho bản thân. Tự lực tham gia vào các hoạt động học tập do giáo viên hướng dẫn.

Các em phải tự bộc lộ khả năng, tự nhận thức, tự bảo vệ ý thức của mình khi tranh luận.

Khuyến khích nêu thắc mắc nêu tình huống có vấn đề và tham gia giải quyết.

3.3.2. Đối với nội dung.

Nội dung mỗi tiết học cần được lựa chọn kĩ, tránh luyện tập quá sức, quá nhàm chán, tạo cho học sinh có đủ thời lượng hoạt động học tập và bám sát chuẩn kiến thức kĩ năng. Với sách giáo viên ngày nay đòi hỏi giáo viên cần biết chọn lọc các trò chơi tương ứng với bài tập động tác để cuốn hút, tạo cho học sinh yêu thích bộ môn và có thời gian tập thêm ở nhà nhằm tăng cường hoạt động tự lực học tập của học sinh.

3.3.3. Đối với đồ dùng học tập.

          Trong dạy học sinh, đồ dùng học tập có vai trò quan trọng, nó vừa là nguồn cung cấp tri thức vừa là phương tiện giúp học sinh tìm tòi tri thức mới. Do đó việc tạo ra cách học tập thích hợp cho các tiết học là nhiệm vụ quan trọng của người thầy.

* Một là hình thức học tập cá nhân.

Mỗi cá nhân phải hoàn thành nhiệm vụ do tôi giao cho mỗi bài tập cụ thể, hoặc từng động tác và phải tạo ra được các sản phẩm cụ thể.

* Hai là hình thức học tập theo nhóm.

Tôi chia lớp thành từng nhóm, mỗi nhóm gồm số người bằng nhau. Cụ thể chia nhóm theo tổ học tập hoặc theo đội, hay hai đội ghép với nhau mỗi nhóm thực hiện một loại nhiệm vụ hoặc cùng thực hiện một nhiệm vụ học tập, sau đó mỗi nhóm cử một đại diện nên thị phạm động tác và bảo vệ kết quả đã đạt được của nhóm mình trước lớp. Hình thức này buộc các thành viên trong nhóm cùng hoạt động, cùng làm việc trao đổi thảo luận với nhau.

4. Nhận xét đánh giá.

Trong mỗi một hoạt động việc nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm cũng như tuyên dương khen thưởng là một việc cần thiết vì làm như vậy sẽ tạo cho các em có sự tự tin, thoải mái các em tự nhận xét kết quả tiếp thu của mình từ đó các em tự nhắc nhở nhau vươn lên. Trong qúa trình học tập cần lồng ghép các trò chơi mang tính thi đấu tập thể nhằm tạo tính thi đua. Nhưng cần lưu ý trong việc thi đua cần tránh việc thi đua quá sức sẽ dẫn đến hơn thua từ đó phản lại nội dung mình đang giáo dục hoạt động.

C. KẾT LUẬN

I. Kết quả

              Kết thúc năm học 2013 – 2014 tôi đã đưa phương pháp mới vào áp dụng trong năm học 2014 – 2015 từ đó đã có sự thay đổi đáng kể trong tiết dạy bởi đã vận dụng tốt việc tổ chức các hoạt động tập luyện và học tập một cách sâu rộng. Việc áp dụng các phương pháp trò chơi, thi đấu, giao nhiệm vụ khen thưởng và khiển trách vào các hoạt động học tập, để rồi từ đó giao nhiệm vụ cho các em lớp trưởng quản lý và cũng chính các em trong lớp nhận xét qóp ý, trong bài dạy tôi luôn tạo điều kiện cho các em vui chơi, vì vậy đã kích thích các em vừa học vừa chơi dựa trên các hoạt động có tổ chức nên đã tạo cho các em không còn khoảng cách giữa người giỏi người chưa giỏi.

Vì vậy, để đảm bảo việc sử dụng tốt, có chất lượng thì giáo viên phải có sự nghiên cứu, tìm hiểu phương pháp giảng dạy này. Ngoài việc cần nắm chắc phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp, đúng lúc, đúng chỗ, đúng nội dung bài dạy thì người giáo viên còn cần phải có sự chuẩn bị đồ dùng dạy học trước khi lên lớp sao cho thu hút được sự chú ý của học sinh. Mặt khác, khi sử dụng phương pháp này phải có sự kết hợp hài hòa, khéo léo giữa các phương pháp giảng dạy môn Thể dục để tạo sự lô gíc cho bài giảng. Thông qua việc đưa phương pháp tổ chức trò chơi khi dạy môn thể dục trong trường Trung học cơ sở giúp cho học sinh nắm bắt được kiến thức giáo vên truyền đạt.

          So sánh kết quả của hai năm học như sau.

Bảng [2] thống kê kết quả kiểm tra rèn luyện thân thể môn nhảy xa năm học 2013 – 2014 chưa áp dụng phương pháp mới như sau.

Tổng số học sinh nữ toàn khối 8 là 90 em.

Bảng [3] thống kê kết quả kiểm tra rèn luyện thân thể môn nhảy xa năm học 2014 – 2015 đã áp dụng phương pháp mới.

Tổng số học sinh toàn khối 8 là 97 em

So sánh độ chênh lệch theo tiêu chuẩn rèn luyện thân thể môn nhảy xa trong hai năm như sau

Bảng [4] So sánh  kết quả kiểm tra rèn luyện thân thể môn nhảy xa trong hai năm học 2013 – 2014 và  2014 – 2015.

          Qua kết quả thu được ta thấy bảng  thống kế năm học 2013 - 2014 chưa áp dụng sáng kiến thì thành tích và kỹ thuật thấp hơn so với năm học 2014 - 2015 đã áp dụng đề tài nghiên cứu.Đã có sự khác biệt về kĩ thuật và thành tích giữa hai năm học. Điều này chứng tỏ phương pháp cải tiến tôi đưa ra là hoàn toàn phù hợp với đối tượng học sinh nữ lớp 8 tại trường THCS Vĩnh Hòa nơi tôi đang trực tiếp giảng dạy.

2. Bài học kinh nghiệm.

Trong thời gian thực hiện đề tài tôi đã rút ra một số kinh nghiệm.

Cần phải soạn giáo án hoạt động cụ thể sao cho phù hợp với đối tượng, thời gian, nội dung học tập.

 Luôn luôn thay đổi nội dung tập luyện và áp dụng thêm trò chơi cho sinh động nhưng cần tránh tình trạng rập khuôn.

Nội dung học tập đều đặn, từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp.

Phải gần gũi, quan tâm và chia sẻ kịp thời tới học sinh.

Lắng nghe ý kiến để kịp thời chỉnh sửa nội dung cho phù hợp.

3. Đề xuất.

3.1. Đối với nhà trường.

          Tạo điều kiện về kinh phí trang bị cơ sở vật chất, nơi thi đấu, dụng cụ tập luyện, bãi tập…

Các tổ khối nhà trường, phòng giáo dục cần thường xuyên tổ chức xây dựng chuyên đề, tiết dạy thực nghiệm giúp giáo viên nâng cao nghiệp vụ giảng dạy của mình.

Bên cạnh những kiến thức, kinh nghiệm, người giáo viên cần phải có tâm huyết, có trách nhiệm với học sinh, thương yêu học sinh như chính con em mình, kiên trì không nôn nóng, nhẹ nhàng, gần gũi để động viên học sinh học tập tốt hơn.

3.2. Đối với học sinh.

Các em cần phải được chuẩn bị đầy đủ về tâm thế, ý thức cho việc vào học môn thể dục.

3.3. Đối với cha mẹ học sinh.

Cần tạo cho con em mình những điều kiện tốt về thời gian và môi trường học tập.

Không nên quan niệm những môn học chính hay môn học phụ, dành thời gian gần gũi, quan tâm, động viên con em mình trong việc rèn luyện thân thể, đồng thời thường xuyên gặp gỡ thầy cô giáo để nắm bắt rõ khả năng cũng như kết quả học tập của các em.

          Với những điều kiện như thế, tôi tin các em học sinh sẽ tiếp thu tốt tất cả các môn học.

          Trên đây là kinh nghiệm của tôi về “ Phương pháp tập luyện nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa cho học sinh nữ lớp 8  THCS Vĩnh Hòa” mà tôi đã, đang và tiếp tục thực hiện trong quá trình giảng dạy với mong muốn góp phần nhỏ bé của mình nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo những lớp người mới, những chủ nhân tương lai của đất nước. Tôi rất mong nhận được sự tham khảo và đóng góp ý kiến của quý vị về phương pháp này để bản thân rút kinh nghiệm và thành công hơn.

          Xin chân thành cảm ơn!

                                                Vĩnh Hoà, ngày 8 tháng 01 năm 2016

                         &